Wstęp

Porównywanie się z innymi przedsiębiorstwami doskonali procesy biznesowe, wskazuje słabe punkty działalności, pozwala na bieżąco kontrolować kondycję własną i konkurencji.

Działanie inwestorów w warunkach globalnej gospodarki pozwala zaangażować kapitał w dowolnej branży i przedsiębiorstwie bez względu na jego lokalizację geograficzną. Sytuacja taka wymusza na organizacjach porównywanie kluczowych wskaźników działalności z innymi organizacjami osiągającymi najlepsze wyniki przy określonym poziomie ryzyka.

Korzyści

Dla uzyskania korzyści z benchmarkingu nieodzowne jest dysponowanie dostępem do informacji o wynikach gospodarowania – wyrażonych przez ilościowe lub jakościowe wskaźniki ekonomiczne – innych oddziałów, przedsiębiorstw, sektorów, branż i regionów gospodarczych.

Zastosowanie metodyki oceny z wykorzystaniem benchmarków pozwala organizacji na:

• ustalenie pozycji konkurencyjnej produktów i przedsiębiorstwa,

• wyszukiwanie obszarów gospodarowania poza organizacją cechujących się wysoką efektywnością wykorzystania kapitałów,

• odnajdywanie obszarów nieefektywności, jak też przewagi konkurencyjnej, w zakresie procesów i parametrów działania organizacji,

• ocenę wartości mierników oraz ich odchyleń od wskaźników referencyjnych (benchmarków),

• graficzne i jakościowe sygnalizowanie zmian sytuacji ekonomicznej.

Na czym polega metoda oceny z wykorzystaniem benchmarków?

Wskaźniki i miary oceny działalności przedsiębiorstwa podawane w literaturze ekonomicznej dotyczą często wielkości idealnych. Menedżerowie dążący z uporem do ich osiągnięcia mogą doprowadzić do sytuacji, gdy – paradoksalnie – sytuacja przedsiębiorstwa znacznie się pogorszy. Wynika to ze znacznej różnorodności wyników osiąganych przez przedsiębiorstwa będące konkurentami, tym bardziej gdy działają w różnych regionach i strefach gospodarczych, jak też w różnych sektorach i branżach gospodarki.

Dla przykładu, firmy zajmujące się sprzedażą hurtową będą miały zdecydowane różne poziomy wskaźników efektywności aktywów od firm produkcyjnych stosujących zawansowane i nowoczesne technologie. Dla uzyskania wiarygodnej oceny wyników działalności przedsiębiorstwa konieczne jest posiadanie prawidłowej skali porównawczej, najlepiej zbudowanej na wynikach realnych przedsiębiorstw działających w zbliżonych warunkach gospodarczych.

Cele zastosowania benchmarkingu

Określenie pozycji przedsiębiorstwa na tle konkurentów

Głównym celem zastosowania benchmarkingu jest ocena wyników działalności przedsiębiorstwa i porównanie ich z rzeczywistymi wynikami osiąganymi przez inne przedsiębiorstwa działające na tym samym rynku, w tej samej branży lub tym samym regionie. Dzięki odniesieniu do realnych danych, przedsiębiorstwo może wiarygodnie ocenić swoją pozycję konkurencyjną i podjąć skuteczne działania w celu jej utrzymania lub poprawy. Analiza porównawcza może być wykonywana nie tylko pomiędzy podmiotami niezależnymi, ale również powiązanymi. Benchmarking może być z powodzeniem wykorzystywany do oceny działań poszczególnych oddziałów organizacji rozproszonych terytorialnie lub np. jednostek biznesowych działających w różnych segmentach tej samej branży.

Dlaczego warto stosować benchmarking?

Analiza przedsiębiorstw z wykorzystaniem benchmarkingu stara się znaleźć odpowiedzi na następujące pytania:

• dlaczego pewne przedsiębiorstwa funkcjonują efektywniej niż inne

• w jaki sposób przedsiębiorstwa funkcjonujące efektywniej osiągają przewagę w zakresie jakości produktów, kosztów, ilości klientów, efektywności procesów, technologicznych i wyników ekonomicznych?

Benchmarking jest realizowany poprzez odniesienie wyników ocenianego przedsiębiorstwa do parametrów wzorcowych zdefiniowanych w danym regionie, sektorze, branży dla przedsiębiorstwa o określonej wielkości. Wyliczenie wartości benchmarkingowych następuje po zebraniu danych od odpowiednio licznej grupy przedsiębiorstw stanowiących zbiorowość statystyczną.

Benchmarking nie jest wyłącznie metodą poszukiwania różnic oraz analizowania ich genezy. Metoda ta dostarcza uczestniczącym przedsiębiorstwom informacji o możliwościach rozwoju, poprawy efektywności oraz alternatywnego (inne branże, regiony) zaangażowania kapitałów.

Praktycy rozróżniają następujące formy benchmarkingu (Centrum Benchmarkingu Polska):

• benchmarking przedsiębiorstw (przedsiębiorstwa uczą się od siebie nawzajem, porównują wartości wskaźników, wymieniają się obiektami benchmarkingu). W zakresie benchmarkingu przedsiębiorstw wyróżnia się:
  • benchmarking wewnętrzny np. przedsiębiorstwa, koncernu,
  • benchmarking zewnętrzny np. rynku, branży, poza branżą,
• benchmarking sektorów (porównywanie wydajności poszczególnych sektorów, celem jest uczenie się czegoś od sektorów, które są najlepsze w danej dziedzinie). W zakresie benchmarkingu sektorów wyróżnia:
  • efektywności zaangażowania kapitału,
  • średnie terminy wymagalności należności,
  • zapadalność terminów płatności zobowiązań.
• benchmarking warunków (zyskuje na znaczeniu szczególnie w Unii Europejskiej, w przyszłości w jej ramach mają być porównywane warunki polityczne, społeczne lub ekonomiczne, tak aby poszczególne kraje członkowskie mogły się od siebie nawzajem uczyć. Informacje te mogą zaznajamiać potencjalnych inwestorów z warunkami gospodarowania w poszczególnych krajach i regionach). W zakresie benchmarkingu warunków otrzymuje się informacje o:
  • poziomach wynagrodzeń najniższych,
  • aktualnych poziomach wynagrodzeń na danym obszarze,
  • oczekiwanych poziomach wynagrodzenia absolwentów uczelni określonych specjalności.

Benchmarking w InForum BI Studio

Wykorzystanie systemu InForum BI Studio w obszarze benchmarkingu wiąże się przede wszystkim z korzystaniem przez zarządzających z ciągłego dostępu do bieżących informacji o przedsiębiorstwie i ocenianej zbiorowości oraz odniesienia parametrów przedsiębiorstwa do aktualnego poziomu wybranych benchmarków.

Automatyzacja procesu oceny następuje na wszystkich etapach analizy i oceny benchmarkingowej, tj.:

• gromadzenie aktualnych danych z przedsiębiorstwa ocenianego i innych firm, które podlegają ocenie,
• wyliczenie zdefiniowanych wskaźników dla każdej organizacji,
• kalkulacja syntetycznych wartości dla wskazanej zbiorowości,
• określenie różnic pomiędzy wskaźnikiem dla badanego przedsiębiorstwa a wskaźnikami zbiorowości,
• interpretacja różnic i kwalifikacja do grupy korzystnych lub niekorzystnych,
• wyselekcjonowanie najbardziej niepokojących parametrów oraz poinformowanie menedżerów o niekorzystnych wartościach i trendach.

W gestii menedżera pozostaje zawsze zadanie najważniejsze – wyciągnięcie trafnych wniosków i podjęcie właściwych decyzji.

Warunki i możliwości zastosowania

Utworzenie bazy informacyjnej służącej ocenie benchmarkingowej opiera się na zaufaniu przedsiębiorstwa do organizacji budującej benchmarki. Aby parametry, do których następuje porównanie, były obiektywne i reprezentatywne, powinny być budowane na możliwie dużej liczbie przypadków gospodarczych.

Z drugiej strony, wśród ocenianych przedsiębiorstw istnieje obawa o zachowanie tajemnicy ich wyników ekonomicznych. Dlatego organizacja benchmarkingowa powinna być postrzegana jako partner godny zaufania, który jest odporny na wszelkie naciski dotyczące manipulowania danymi i gwarantujący poufność danych.